Algemene beschrijving
Smederij en woonhuis.
Datering
<1759 ontstaan door nieuwbouw.
1 juli 1874 vervallen.
Historisch overzicht
Kadastrale nummering
Historie van het pand
Dit was tot voor kort de smederij van Fonger de Vlas. Het zag er oorspronkelijk wat anders uit dan nu. Tot 1873 was het een dubbel huis loodrecht op de Ee, met de smidse waarschijnlijk in het achterste deel van het westelijke huis, of in een schuur. In 1873 werd het pand verbouwd door Laskewitch. Het oude westelijke woonhuisgedeelte werd smidse en oostelijk werd een nieuw woonhuis gebouwd. Het huidige aanzien aan de voorkant dateert dus van 1873. Het achterste deel van het oude huis werd opgenomen in de vernieuwing en bleef nog bewoond tot 1908 (zie nummer 14 achter).Het perceel was al bebouwd voor 1759. Eigenaar werd toen heer Ennius Ydema. Hij kocht beide woningen voor f 130. Het dubbele huis werd verhuurd aan arbeiders en alleenstaanden. In 1853 vestigde Tiede Laskewitz zich hier als grofsmid. Hij was pas getrouwd met Sytske Jelmers Miedema en in 1866 hertrouwd met Fokeltje Martens Hellinga. Na de grote verbouwing in 1873 zijn ze in 1876 vertrokken naar Bergumerheide.
Klaas Steenhuisen kocht de smederij en de huizen. Harm Waalkes, getrouwd met Henderika Stuveling, werd grofsmid. Door onenigheid met Steenhuisen moest Waalkes uit de smederij. Het dorp is toen in actie gekomen en Waalkes kon met zijn zoon Pieter op een woonschip blijven wonen, dat lag in de opvaart naast de helling. Op het hellingterrein van Van der Wal kon hij zijn bedrijf voortzetten. In 1931 vestigde Marten de Vlas zich hier als smid, ruim vijftig jaar lang. Marten en zijn vrouw Tjepke Terband verhuisden in 1983 naar de Obermanstrjitte 29, waar hij in 1985 overleed en Tjepke in 1998. Het smederijhuis is vanaf die tijd onbewoond gebleven. Fonger, zoon van Marten en Tjepke, heeft de smederij nog aangehouden tot 2002. De eigenaar van dit pand en van Mounewei 15/15oud is nu Rienk van der Werff.