Sedert 1999 is de officiële naam Burdaard. Het oude Birdaard is in het Fries “vertaald”, daarbij is gekozen voor bovenstaande schrijfwijze.
De oude schrijfwijze dateert uit de tijd van Napoleon. Toen heeft het bewind de namen van dorpen en steden laten standaardiseren en sedertdien was de naam eenduidig Birdaard.
De eeuw voor deze standaardisering werd de naam niet altijd eenduidig gespeld. Kleine variaties zijn terug te vinden op kaarten en in geschreven teksten. De laatste letter was vaak een t of dt. De aa werd ook vaak ae.
Voor ca 1700 zijn er grotere afwijkingen te vinden.
Een eenvoudige vergelijking is mogelijk door gebruik te maken van de “Hoogtepunten van de Friese cartografie” van P.J. de Rijke.
Hij heeft de oudste en belangrijkste kaarten van Friesland verzameld, zoals ze gemaakt zijn vanaf midden zestiende eeuw tot rond 1800, en deze uitgegeven in genoemd boekwerk.
Niet elke kaart is in het verleden opnieuw getekend door de uitgevers.
Het gebeurde nog al eens dat een eerdere kaart iets gewijzigd of versierd, opnieuw werd uitgegeven.
Wat de spelling van onze dorpsnaam betreft, de naam komt op de oudste kaart van Ortelius voor uit 1605, maar waarschijnlijk al ingetekend ca 1570, als Birdawert (zie het gedeelte van de Ortelius-kaart).
Enkele navolgers hebben deze naam overgenomen op hun kaarten tot ca 1620 en gespeld als Birdewert of Birdauwert. Een buurdorp heet op die kaarten
Rawert (= Raard).
Vanaf 1620 zijn er een aantal kaarten gemaakt waarop de naam geschreven wordt als Biddaert (Raard als Raerdt), zie de Winsemius-kaart.
In 1665 verschijnt de Schotanus kaart, nu wordt Birdaard weer geschreven als Birdauwert (en Raard als Rauwert), andere uitgaven volgen met dezelfde naam.
Hiernaast is het betreffende stukje van de Schotanuskaart opgenomen.
In 1718 schreef Halma de naam van het dorp als Birdaard, zie het deel van de Schotanuskaart, bewerkt door Halma.
En zo bleef het tot dat in de Franse tijd deze naam definitief gestandaardiseerd werd.
Het oudste door mij gekopieerde document is een handgeschreven stuk bijgesloten als nr 4 in het procesdossier van ds Wilman uit 1700.
Het oorspronkelijke document, daterend uit 1511, is overgeschreven omstreeks 1700. Het vermeldt de naam Birdavert (bijna zoals gespeld door Ortelius). Het is overigens de vraag of de plaatsnaam is overgeschreven, zoals die er stond of later door iemand is toegevoegd. Het handschrift wijkt in ieder geval af van de schrijver van de tekst.
De koptekst luidt: “Extract uit de aenbreng der floreen renthe van den Jaere 1511”
Een klein foutje hoorde er bij. Let bij vergelijken van handschrift op de a, e en d.
Oudere teksten, niet op kaarten, maar in gerechtelijke of bestuurlijke stukken staan mij niet ter beschikking, maar de heer Gildemacher is zo vriendelijk geweest daarvoor de database van de Fryske Akademy ter beschikking te stellen, waarin alle bekende spellingsvormen tot circa 1550 zijn opgenomen.
De oudste benaming komt voor in een document van het klooster Fulda in Duitsland met de naam Breitenfurt in 944. In documenten, beschikbaar vanaf circa 1400, komt als oudste Friese naam voor een vorm van Berdawerd.
Rond 1540 komen vormen voor van Berdaerdt, overigens in Nederlandse bronnen.
Zie voor het totale bestand van de Fryske Akademy onderstaande lijst van voor 1560, daarbij staat de L voor Latijnse bron, de F voor Friese bron en de D voor Nederlandse bron:
0944 Breitenfurt L
1409 Berdawerd L
1417 Berdawerth F
1417 Berdawird F
1418 Berdauwerth F
1421 Birdauwert F
1421 Birdawerth F
1428 Berdawerth F
1481 Berdawert F
1502 Berdauwert F
1503 Berdawerd[era tilla] F
1508 Bedauerd[er tille] F
1508 Bedawerd[ertille] F
1508? Birdauwiert D
1511 Birdawert D
1530 Berdaewerdt D
1539 Berdaerdt D
1540 Berdaerd D
1542 Berdaerdt D
1543 Berdaerd D
1543 Berdaerdt D
1543 Berdaert D
1543 Birdaert D
1561 Bierdauwert D
